محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
578
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
دنه - بفتح دال و نون نعمت و شادى باشد مثالش خلاق المعانى گويد : بيت حاش للّه گر كند بيوند با طبع تو غم * طبع غم را از نشاط او پديد آيد دنه و در تحفه بمعنى دويدن باشد و بمعنى تكبر و غرور نيز آمده . به اين معنى شاه « 1 » ناصر خسرو فرمايد : بيت « 2 » مثلست آنكه چو موشان همه بيكار بمانند * دنهشان گيرد و آيند و « 3 » سر گربه بخارند ده ده - يعنى زرسرهء تمام عيار . مثالش سيف « 1 » اسفرنگى گويد : بيت سر اكابر ايام شمس دولت و دين * زهى ز گوهر تو زر مردمى ده ده دشنه - [ بفتح دال ] خنجر باشد . مثالش منجيك گويد : بيت ابو المظفر شاه جهانيان كه بريد * به تيز دشنهء آزادگى گلوى سؤال در نسخهء محمد هندو شاه خنجرى باشد كه عياران دارند « 4 » . دهله - [ به وزن شحنه ] در نسخهء حليمى بمعنى حشيشى باشد كه گون نيز گويند چنان كه « 5 » شاعر گويد : بيت بر پشت اگر خاركشى و دخ و دهله * به زانكه « 6 » ز دو نان طلبى ناسره كهله « 7 » و بمعنى پل نيز آورده كه به عربى قنطره گويند . درزاده - يعنى آن تخته كه آسيابانان پيش آب گذارند كه آب به راه دگر « 8 » برود . ديبه - همان ديباى مرقوم . مثالش حكيم ازرقى گويد : بيت تو گوئى خدمتى سازد همى بر رسم نوروزى * به شكل لؤلؤ عمان بنقش ديبه صنعا دوله - [ بفتح دال و لام ] در نسخهء ميرزا پيمانهء شراب باشد ، و بمعنى گردباد نيز آمده . و در سامى [ بضم دال ] همين گردباد باشد و در مؤيد الفضلاء [ بفتح دال ] همين گرد باد باشد و در مؤيد الفضلاء [ بفتح دال ] بهر دو معنى مذكور آمده و بضم دال شخصى بود كه خود را دانا و بزرگ داند و نباشد . و در فرهنگ بفتح دال بمعنى
--> ( 1 ) كلمه از « ن » است . ( 2 ) كلمه در « س » نيست . ( 3 ) در « س » و « ن » واو نيست . ( 4 ) « ن » : بر ميان زنند ( 5 ) اصل : چنانچه . ( 6 ) بجز « ن » : زين كه . ( 7 ) « س » : لهله . ( 8 ) بجز « س » : ديگر .